Op de Trekweg had de herstructurering in de jaren ’80 dus ook al flink huis gehouden.
Een wandeling door de Molenwijk en het Schipperskwartier en uiteindelijk verdwaald in de Rivierenbuurt.
Een stamboomonderzoek deed weer wat stof opwaaien uit een grijs verleden. Deze keer zou de wandeling in het teken staan van de zoektocht naar ome Nelis, tante Betje in de Molenwijk en een oude kennis in het Schipperskwartier.
Een stamboomonderzoek deed weer wat stof opwaaien uit een grijs verleden. Deze keer zou de wandeling in het teken staan van de zoektocht naar ome Nelis, tante Betje in de Molenwijk en een oude kennis in het Schipperskwartier.
In 1911 werd het uitbreidingsplan van architect H.P. Berlage na een aantal wijzigingen goedgekeurd. De ruimtelijke structuur van de Molenwijk is in grote lijnen bepaald door dit plan van Berlage. De ontwikkeling van dit woongebied luidde feitelijk het begin in van de Haagse sociale woningbouw. Doelstelling was vooral gezinnen met lagere inkomens huisvesting aan te kunnen bieden. Een Haagse discussie die anno de 21e eeuw weer aardig actueel dreigt te worden.
De Molenwijk dankt haar naam aan de Laakmolen op de hoek van de Laakkade en de Trekweg. Terwijl de straatnamen allen op zich te maken hebben met de regeling van de waterhuishouding in de Laakse omgeving.
 Laakmolen |
De molen dateert van 1699 en is gebouwd op de plaats van een vroegere molen die men in de zeventiende eeuw ook wel raymolen noemde. Deze naam heeft een ietwat lugubere achtergrond en is waarschijnlijk afgeleid van het woord “raeybraken” ofwel radbraken. De molen stond namelijk vlak bij de Galgenheul. Een van de galgenvelden van het Hof van Holland toen nog de rechtbank van de provincie. In 1966 werd de Laak door het rijk op de monumentenlijst geplaatst. Tot 2 maal toe werd de molen door brand verwoest. Maar gelukkig staat hij er nog steeds.
Via de Rijswijkseweg passeer ik het H.T.O., ‘Het Haags Tehuis voor Ongehuwde’
 H.T.O. |
In het H.T.O zat indertijd o.a. een badhuis voor de bewoners in de omgeving. Dit daar de oude sociale woningbouw toen nog niet voorzag in een badkamer per woning. Ik herinner me nog vaag dat onze ome Nelis als oud Nederlands Indienstrijder hier zijn woonplek had.
Tante Betje woonde indertijd op de Noordpolderkade en haar woning staat er nog.
 Noordpolderkade |
 Trekweg |
Aldaar had de herstructurering in de jaren ’80 dus ook al flink huis gehouden. De klus is echter nog niet geklaard want er staan nog wat sloopprojecten op stapel.
Zie trouwens die ook karakteristieke bruggen in de Molenwijk.
 Ketelstraat |
Wat mij opvalt is dat de gemeente zich in deze wijk ook de moeite heeft getroost om een aantal oorspronkelijke woonblokken te laten staan en te voorzien van een facelift.
 Stuwstraat |
Dit doet mijn oude hart toch wel goed want er is in de loop der jaren veel gehakt in de Haagse stadshistorie. Hierdoor kon het oude en het nieuwe Molenwijk naadloos integreren qua bouwstijlen. En de Molenwijk werd dus een plek waar het Verleden, Heden en Toekomst elkaar kunnen ontmoeten. Ook is dit voor de ‘zittende’ en ook ex-bewoners een belangrijk pluspunt gebleken om de wijkbinding te behouden. Een veranderingsproces heeft namelijk hulpmiddelen nodig zodat ook bewoners het een en ander op een prettige manier kunnen verwerken. Een belangrijk maar helaas ook toch wel vaak een onderbelicht aandachtpunt bij de lopende herstructureringsprojecten in Den Haag.
Dan was er ook nog bezoek gepland aan een oude kennis uit lang vervlogen tijd in het Schipperskwartier.
Het Schipperskwartier (het Vergeten Dorp) is tussen 1880 en 1906 gebouwd in 2 fases. Allereerst de hofjeswoningen voor ‘Den Arbeider’ tussen 1881 en 1896 langs de Trekweg aan de Vliet.
.jpg) Bontekoekade (Trekweg) (Stadsarchief) |
En vervolgens de wat luxere woningen voor ‘Het betere publiek’ in de Boerhaavestraat en de van Leeuwenhoekstraat tussen 1889 en 1893 en uiteindelijk de Swammerdamstraat tussen 1894 en 1895.
Het Structuurplan in 1970 zou hebben geleidt tot de complete sloop van de wijk ivm de verdere ontwikkeling van het bedrijventerrein de ‘Binckhorst’. De inmiddels legendarische aXXiegroep ‘Het Vergeten Dorp’ wist uiteindelijk in 1976 de gewraakte bestemmingsplanwijziging te verijdelen.
De wijk bleef weliswaar haar woonfunctie behouden. Echter middels de stadsvernieuwingsplannen deed de sloophamer toch zijn meedogenloze werk.
 De Swammerdamstraat nu |
Tijdens mijn zoektocht naar die oude kennis in de Swammerdamstraat, die op hoge leeftijd nog op haar Berini M31 rondreed in het Schipperskwartier, raakte ik dan ook volledig het spoor bijster. De wijk is niet meer zoals hij ooit was. De oorspronkelijke hofjes en overige woningen zijn inmiddels verdwenen en hebben plaats gemaakt voor moderne eigentijdse woningen. Slechts nog de straatnaam herkende ik vanuit een stoffig verleden.
Aan het eind van mijn wandeling kon ik de balans opmaken. Uiteindelijk had ik dus slechts nog de voordeur van tante Betje herkend. De rest is slechts nog een vervagende herinnering.
Op weg naar huis raakte ik bij toeval geheel verdwaald in de Rivierenbuurt. Ja, inderdaad die wijk waar men nogal boos is op de komst van dat megalomane ‘Strijkijzer’. Ik begreep van een passerende wijkbewoner dat ook daar de herstructurering zijn tol zal gaan opeisen.
Samen liepen we naar een nogal opvallend pand. Ineens begon ik toch wel enige spontane boosheid te ontwaren bij die wijkbewoner en terecht zo bleek.
 Zwetstraat hoek Dintelstraat ‘Het Kasteel’ |
Een historisch monument van een pand dat daar zomaar staat weg te rotten en geen gemeente die zich daar wat van aantrekt.
Ter voorbereiding van een volgende wandeling en als vers lid van de ‘Vrienden van Den Haag’ zal ik ook dit dossier eens flink gaan doorspitten.
Waar niet vermeld zijn de foto’s van Jan Hunck
Bron: ONS Den Haag
